Στην καρδιά των Εξαρχείων, το Αυτοδιαχειριζόμενο Πάρκο Ναυαρίνου αναπνέει, παίζει, δημιουργεί και ονειρεύεται. Αντί της μονοπωλιακής ιδιοκτησίας του χώρου, το Πάρκο προτάσσει το δικαίωμα στα κοινά και εξυπηρετεί μια συγκεκριμένη κοινωνική ανάγκη: την ύπαρξη ανοικτών δημόσιων χώρων συνάντησης και αναψυχής.
Σε ένα εγκαταλελειμμένο πάρκινγκ φυτέψαμε δέντρα, κάναμε κήπο, διαμορφώσαμε χώρο πολιτιστικών-πολιτικών εκδηλώσεων και φτιάξαμε μια παιδική χαρά. Αν και μικρή, αυτή είναι πλέον η μοναδική παιδική χαρά στα Εξάρχεια. Μετά από μια δεκαετία υπέρμετρης αλληλέγγυας προσπάθειας, και ενάντια στην εξαθλίωση και την παρακμή, το Πάρκο παίρνει νέα μορφή.
Οι ίδιοι οι γονείς της γειτονιάς οργανώνονται και δραστηριοποιούνται, επιμελούνται το χώρο, κατασκευάζουν παιχνίδια και συντονίζουν παιδικές εκδηλώσεις. Στην ιστορία του Πάρκου ως ανοικτός χώρος συνάντησης και συνδημιουργίας, η παιδική χαρά γίνεται υπόδειγμα κοινωνικής αυτοοργάνωσης. Ο εντυπωσιακός αυτός δυναμισμός και ο θετικός αντίκτυπος στα Εξάρχεια, μας εμπνέει να μετατρέψουμε το Πάρκο σε μια Μεγάλη Παιδική Χαρά.
Η χρήση του Πάρκου δεν θα αποκλείει κανένα. Θα παραμένει ανοιχτό σε γονείς, παππούδες και παιδιά από νήπια μέχρι εφήβους, ενώ παράλληλα θα διευρύνουμε τις πολλαπλές λειτουργίες του χώρου προς κοινή χρήση της γειτονιάς και πάρα πέρα. Για να γίνει αυτό, χρειαζόμαστε τη βοήθειά σου. Αν κάτι μας ενθαρρύνει να πάμε μπροστά, είναι η απήχηση που έχει το εγχείρημά μας όχι στη θεωρία αλλά στην πράξη: στην έμπρακτη διαμόρφωση συμπεριφορών, συνειδήσεων, πρακτικών και καθημερινοτήτων. Είναι στο χέρι μας να αξιοποιήσουμε τις νέες προοπτικές που μας ανοίγονται. Αν δεν αγωνιστούμε να δημιουργήσουμε οι ίδιοι τις ουτοπίες που ονειρευόμαστε, δεν θα υπάρξουν ποτέ. Σας καλούμε να μας στηρίξετε σε αυτή μας την προσπάθεια.
Ο Cornel West με τον Γιάννη Αικατερινάρη στη Βοστόνη
Στις συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις των Οccupyπου έγιναν στη Νέα Υόρκη, τη Βοστόνη και τη Ζυρίχη, από τα μέσα του Σεπτέμβρη μέχρι τις αρχές του Νοέμβρη 2011, έλληνες πολίτες παρουσίασαν τα ζητήματα της ελληνικής κρίσης και έθεσαν, ανάμεσα στα άλλα, ταπεριβαλλοντικά και οικονομικά προβλήματα που θα δημιουργήσει η μεταλλευτική δραστηριότητα της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική. Στις δύο πρώτες συγκεντρώσεις διανεμήθηκε ενημερωτικό κείμενο στα αγγλικά, αποσπάσματα του οποίου παραθέτω στη συνέχεια.
Στην εκδήλωση που έγινε στις 27 Σεπτεμβρίου 2011, στο πάρκο κοντά στο χρηματιστήριο της WallStreet στη Νέα Υόρκη, παρέστη και μίλησε ο φιλόσοφος CornelWest, ακτιβιστής στο πεδίο των πολιτικών δικαιωμάτων και καθηγητής του Πανεπιστημίου Princeton (και παλαιότερα του Harvard). Λίγες ημέρες αργότερα ο Cornel West, μαζί με άλλους 18 διαδηλωτές, συνελήφθη κατά τη διάρκεια ειρηνικής διαμαρτυρίας με κεντρικό σύνθημα "STOP THE MACHINE" μπροστά στο Ανώτατο Δικαστήριο στη Freedom Plaza της Ουάσινγκτον. Ένα περίπου μήνα μετά, στις 23 Οκτωβρίου, στις εκδηλώσεις των Οccupyστην πλατεία τουSouth Station της Βοστόνης, ο παγκοσμίου φήμης γλωσσολόγος και φιλόσοφος Noam Chomsky, καθηγητής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασσαχουσέττης (MIT), μίλησεγια την οικονομική κρίση. Λίγες ημέρες αργότερα,το Σάββατο 29 Οκτωβρίου, ο Chomsky μίλησε για το ίδιο θέμα στο Πανεπιστήμιο Harvard.
Επιστρέφοντας από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, συμμετείχαμε στις εκδηλώσεις των Ελβετών Οccupy που έλαβαν χώρα την 1η Νοεμβρίου σε πλατεία-πάρκο της Ζυρίχης, ενημερώνοντάς τους για το περιβαλλοντικό και κοινωνικό έγκλημα που επιχειρείται στη Χαλκιδική από την εταιρεία εξόρυξης χρυσού.
Παρατίθεται μεταφρασμένο το κείμενο που διανεμήθηκε στις εκδηλώσεις των Occupy, στη Νέα Υόρκη, τη Βοστόνη και τη Ζυρίχη, και ακολουθούν αποσπάσματά του από το πρωτότυπο στα αγγλικά.
«Η σημερινή οικονομική κρίση στην Ελλάδα είναι αποτέλεσμα και της κακής διαχείρισης των πλουτοπαραγωγικών πηγών της και θα μπορούσε να πει κανείς ακόμη και της παράδοσής τους σε πολυεθνικές εταιρείες εκμετάλλευσης, χωρίς καμμιά διασφάλιση του δημόσιου συμφέροντος. Η περίπτωση της επιχειρούμενης εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική είναι χαρακτηριστική της ασυδοσίας της κεντρικής εξουσίας, η οποία δεν κράτησε ούτε τα προσχήματα, σε σχέση με τις διαδικασίες που ορίζει η ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Προχώρησε σε μια σύμβαση με ιδιωτική εταιρεία, παραχωρώντας γη της Χαλκιδικής έναντι του εξευτελιστικού τιμήματος των 11.000.000 ευρώ για 317.000 στρέμματα!!! Τι κι αν δικαιώθηκε η προσφυγή των κατοίκων στα ευρωπαϊκά δικαστήρια -σχετική ερώτηση στη Βουλή κατέθεσε προσφάτως ο Αλ. Τσίπρας- η κυβέρνηση προχώρησε σε αδειοδότηση της εταιρείας αγνοώντας τα τεκμηριωμένα αιτήματα των κατοίκων... Να λοιπόν πώς έχει το όλο ζήτημα:
Η Χαλκιδική στην οποία ζούμε διακρίνεται όσο λίγες σε ολόκληρο τον κόσμο για το φυσικό - πολιτισμικό περιβάλλον της και για την ιστορικότητά της. Η περιοχή της μεταλλευτικής δραστηριότητας (Κάκαβος κ.α.) διαθέτει τα μοναδικά νερά της περιοχής και καλύπτεται από πυκνό (το πυκνότερο ίσως όλης της Βαλκανικής χερσονήσου) και ενδιαφέρον για την βιοποικιλότητά του δάσος. Ανήκουν σ’ αυτή μερικές από τις ομορφότερες ακτές της Ευρώπης και προσφέρει γη, θάλασσα και δυνατότητες ανάπτυξης ποικίλων οικονομικών δραστηριοτήτων. Είναι η πατρίδα του μεγάλου φιλόσοφου Αριστοτέλη και αποτελεί την πύλη του Αγίου Όρους, ενός κηριγμένου από την UNESKO μνημείου της παγκόσμιας πολιτισμικής κληρονομιάς. Όλα αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του τόπου δημιουργούν τις προϋποθέσεις μιας υγειούςκαι όχι καταστρεπτικής για το περιβάλλον ανάπτυξης, όπωςγια παράδειγμα ο οικοτουρισμός ή η μελισσοκομία. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος (ΥΠΕΚΑ) δεν έδωσε εξηγήσεις γιατί δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη από τον νόμο διαδικασία και γιατί δεν πραγματοποίησε ποτέ τη διαβούλευση με τους κατοίκους, όπως όφειλε, και το ίδιο την ανήγγειλε ...για να την ακυρώσει στη συνέχεια. Υπουργός Περιβάλλοντος ήταν τότε η κυρία Μπιρμπίλη, η οποία στη συνέχεια απομακρύνθηκε, για να πάρει τη θέση της ο μέχρι τότε υπουργός Οικονομικών κύριος Παπακωνσταντίνου (ο γνωστός του αξέχαστου μνημονίου)... Οι λόγοι των αγώνων μας έχουν σχέση με τις επιπτώσεις -περιβαλλοντικές και οικονομικές- που θα υπάρξουν στην ευρύτερη περιοχή, όπου ζούμε και ασκούμε τις επαγγελματικές μας δραστηριότητες. Κάθε σκεπτόμενος και έντιμος άνθρωπος αναγνωρίζει ότι είναι φυσικό και δίκαιο να θέλουμε να προστατεύσουμετον τόπο μας με αγώνες, ασκώντας όλα τα δικαιώματά μας και κάθε ένδικο μέσο, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Την αποφασιστικότητά μας αυτή την ενισχύει η δικαίωση,πριν λίγα χρόνια, του τοπικού πληθυσμού, που ακύρωσε ανάλογο εγχείρημα καταστροφικών δραστηριοτήτων.
Σας υπενθυμίζουμε ότι δεν είναι καθόλου τυχαίο πως η προηγούμενη και με το ίδιο αντικείμενο επιχείρηση (TVX) δεν μπόρεσε να προχωρήσει στην εξόρυξη χρυσού, αν και πολλές φορές ανακοίνωσε την έναρξή της.
Τα αιτήματα και η αγωνιστική διάθεσή μας δικαιώνονται ακόμη με όσα συνέβησανστη Θράκη, στο βορειότερο δηλαδή διαμέρισμα της χώρας μας,όταν ανακοινώθηκε η αντίστοιχη μεταλλευτική δραστηριότητα. Δεν υπήρξε φορέας ή πολιτειακός παράγοντας της περιοχής που να μην αντέδρασε σ’ ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ακόμη και ο υπουργός της τωρινής κυβέρνησης κ. Πεταλωτής και άλλοι παράγοντες του τόπου (βουλευτές, δήμαρχοι, μητροπολίτες κ.ά.) απέστειλαν προσφάτως επιστολή προς τον τότε πρωθυπουργό κ. Παπανδρέουστην οποία δηλώνουν ότι δεν δέχονται, για τους προαναφερθέντες λόγους, τη προγραμματιζόμενη και εκεί ίδια μεταλλευτική δραστηριότητα...
Οι λόγοι ωστόσο ακύρωσης της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική, η οποία επιχειρείται στο όνομα μιας ψευδεπίγραφης «ανάπτυξης», είναι ακόμη σημαντικότεροι. Εδώ υπάρχουν δυνατότητες αξιοποίησης -και μάλισταμε τους όρους της αειφορίας- άλλων σημαντικών πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής, πουθα απασχολήσουν, συγκριτικά με τον προβλεπόμενο αριθμό εργαζομένων στη μεταλλουργία, πολύ περισσότερους. Στις επιπτώσεις δηλαδή από τη δραστηριότητα της εξόρυξης χρυσού θα πρέπει να συνυπολογισθεί και η μείωση του αριθμού των εργαζομένων σε σημερινές επιχειρήσεις, όπου θα χαθούν πολλές θέσεις εργασίας, καθώς πολλές απ’ αυτές δεν θα μπορέσουν να συνεχίσουν (τουριστικές, μελισσοκομία, κ.λπ.). Όλες αυτές οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι θα μπορούν να αποδώσουν στο ελληνικό δημόσιο και στους κατοίκους πολύ περισσότερα απ’ ό,τι μια καταστροφική δραστηριότητα σε μια τόσο ενδιαφέρουσα περιοχή. Γιατί πέρα από τις θέσεις εργασίας, θα στερήσει από τον τόπο ή θα μολύνει πολύτιμα αγαθά, όπως το νερό, τη θάλασσα, την εύφορη γη, τον καθαρό αέρα... Οι απόψεις μας, ωστόσο, αυτές δεν έχουν μόνο ως αφετηρία τα συναισθήματα ευαίσθητων ανθρώπων προς την πατρώα γη. Στηρίζονται στις απόψεις των πιο έγκυρων επιστημόνων της χώρας και του εξωτερικού και κυρίως των θεσμοθετημένων οργάνων δύο φορέων - συμβούλων της Πολιτείας,του Πανεπιστημίου καιτου Τεχνικού Επιμελητηρίου. Στοιχειοθετούνται δηλαδή από τα πορίσματα που εξέδωσαν, μετά από έλεγχο της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της εταιρείας «Ελληνικός χρυσός», τόσο το Συμβούλιο Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όσο και η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Τεχνικού Επιμελητηρίου (Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας), που εκπονήθηκαν από αναγνωρισμένους καθηγητές και επιστήμονες των σχετικών με το αντικείμενο ειδικοτήτων. Τα πορίσματα αυτά ετέθησαν υπόψη στο αρμόδιο Υπουργείο (ΥΠΕΚΑ) και η τότε Υπουργός κ. Μπιρμπίλη είχε ζητήσει, εσπευσμένως, συνάντηση με τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου, χωρίς ωστόσο να υπάρξει περαιτέρω εξέλιξη... Ζητούμε λοιπόν τη συνδρομή όσων αγαπούν την Ελλάδα και το περιβάλλον και στηρίζουν μια ανάπτυξη στο πνεύμα της αειφορίας».
North-eastern Chalkidiki, where we all reside, is considered to be an area of exceptional natural beauty and cultural and historical heritage. The mountain of Kakavos, where the mining activites will take place, is the primary water source of the area, is covered by one of the most dense forests of the Balkan Peninsular and is exceptional in its bio-diversity. In this area can be found some of the most beautiful beaches of Europe, which offer land, sea and tremendous potential for development of various financial activities. It is the homeland of the great philosopher Aristotle and the gateway to Mount Athos, which was declared by UNESCO as a World Cultural Heritage site. All the wealth of this area, creates the basis for healthy development such as tourism to which possibly you yourself might find worthy of investment both more profitable and less destructive of the natural and human environment. The reasons for this initiative of ours are not only related to the economic risk of investing in the mining venture but also the fact that the permission for this operation is being challenged in the courts. Furthermore, the Ministry of Environment is now obliged to justify why it has not applied the due process and taken into account the views and desires of the local population. This public meeting, which is a requirement of the law, never took place due to repeated cancellations on the part of the Minister. We must again emphasise that the main reason for our initiative is the environmental and economic consequences which there would be in the wider area where we live and work. It is, of course, understood that it is natural and fair for us to attempt to protect our homeland using all rights and any legal means, both here in Greece and in Europe. Our determination is further reinforced by the legal victory a few years ago by the local population who managed to have a similar proposal for destructive mining activities withdrawn. We would like to point out that it is not just by chance that the previous mining company, TVX was not allowed to proceed into gold production although on many occasions the start of production was announced.
Our demands and determination are further strengthened by the events in Thrace, in North Greece, when a similar mining enterprise was announced. All associations and politicians of that area reacted negatively to the proposals. Even a minister of the present government, Mr Petalotis, together with other political figures of the area, M.P.s mayors and bishops, recently sent a letter to the Prime Minister Mr Papandreou in which they declare that they do not accept this similar gold mining enterprise for the same reasons that we have outlined. The proposed gold mining activities in Chalkidiki are justified under the questionable ‘title’ of ‘development’. Our reasons for demanding the cancellation are far more important. This area has the potential of developing under the terms of sustainability, alternative sources of production of wealth that could give employment to a far greater number of people than mining. One of the consequences of the mining activity would be the drastic decline in the number of work positions in the already existing businesses, such as tourism, farming, bee keeping, as many of them would be unable to continue to operate at present levels. The development of these existing enterprises and their work-forces, could contribute far more to the Greek economy and the well-being of the area, than that of destructive mining. In addition to the resulting decline in work opportunities the effect of the mining would take away or pollute the irreplaceable natural resources: water, sea, fertile land and air. Our views, which have been briefly expressed to you, do not simply come from sensitive individuals with feelings for their homes and land. They are also based on the opinions and research of many respectable scientists both of our country and internationally, including two officially recognized associations that advise the government; The Aristotle University of Thessaloniki and the Greek Chamber of Technology. Their recent research, published after considered investigation of the environmental study submitted by the Hellenic Gold Company, concluded that our fears of the environmental consequences are fully justified. Their findings were submitted to the Ministry of the Environment and as a result the incumbent minister had requested urgently a meeting with the Aristotle University Dean. No further information regarding a meeting was forthcoming!
*Ο Γιάννης Κύρκου Αικατερινάρης είναι Αρχιτέκτων, πρώην Πρόεδρος του ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας
Andreas Gursky (Γερμανία)
Untitled XIII, Τσιμαλχουακάν, Πόλη του Μεξικού, 2002
Επισιτιστικές κρίσεις και πόλεμοι για την τροφή. Πρωτοφανής καταστροφή της δασικής χλωρίδας και ερημοποίηση. Μόλυνση και αδυναμία αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Υπερεκμετάλλευση και εξάντληση των φυσικών πόρων. Μπορεί η Γη να αντέξει το 2050 έναν πληθυσμό τριών δισεκατομμυρίων τα καταναλωτικά πρότυπα του οποίου θα θέτουν σε κίνδυνο ολόκληρα οικοσυστήματα; Μήπως, όπως υποστηρίζει ο νομπελίστας Paul Crutzen, όλα τα στοιχεία της Γης, το χώμα κι ο αέρας, τα νερά και τα δάση, έχουν γίνει “αφύσικα”, σημαδεμένα ανεξίτηλα από την ανθρώπινη επέμβαση; Αυτές τις πληγές επιχειρεί να ψηλαφήσει η φωτογραφική διοργάνωση του Βραβείου Pictet.
Με τη έκθεση «Γη-Ίχνη», που θα διαρκέσει ως τις 28 Φεβρουαρίου, το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης υποδέχεται τους φωτογράφους που επιλέχτηκαν στην τελική φάση του Βραβείου. Ο κατάλογος των 12 φιναλίστ ανακοινώθηκε στο φεστιβάλ της Αρλ στις 9 Ιουλίου. Τον Οκτώβριο, στο Παρίσι, ο πρώην γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν απένειμε το πρώτο βραβείο (100.000 ελβετικά φράγκα) στον ισραηλινό Nadav Kander. Ανάμεσα στους άλλους υποψήφιους ξεχώρισαν μεγάλα ονόματα της τέχνης του φακού, όπως ο Γερμανός Andreas Gursky και ο Καναδός Edward Burtynsky, αλλά και λιγότερο γνωστοί δημιουργοί, όπως ο Ιρανός Abbas Kowsari και ο Κινέζος Yao Lu.
Ο Edward Burtynsky με τη δουλειά του για τα λατομεία εξερευνά με ευφάνταστο τρόπο την έννοια του ανθρωπογενούς τοπίου. Η ματιά του πραγματεύεται την εξόρυξη πρώτων υλών ως παραγωγή μιας μνημειακής οργανικής αρχιτεκτονικής που παραπέμπει στις αρχαίες πυραμίδες αλλά και στους σύγχρονους ουρανοξύστες.
Λατομεία της Ιβηρικής # 3, Cochicho Co., Παρντάις, Πορτογαλία2006. Από τη σειρά “Λατομεία”
Ο Abbas Kowsari ακολουθεί με τον φακό του το “Καραβάνι του φωτός”, το ετήσιο προσκήνυμα εκατοντάδων χιλιάδων Ιρανών στα σύνορα με το Ιράκ για να τιμήσουν τη μνήμη των νεκρών του πολέμου 1980-1988. Κατά τη διάρκεια των διακοπών του περσικού Νέου Έτους ((Noruz), την τελευταία εβδομάδα του Μαρτίου, οι προσκυνητές, πολλοί από από τους οποίους είναι συγγενείς των νεκρών, ταξιδεύουν με λεωφορεία από όλη τη χώρα για να επισκεφθούν τα φονικότερα θέατρα αυτού του πολέμου χαρακωμάτων που στοίχισε στο Ιράν πάνω από μισό εκατομμύριο ανθρώπινες ζωές.
Abbas Kowsari (Ιράν)
Σκιά της Γης, Ταλάγιε, Νότιο Ιράν 2007. Από τη σειρά “Σκιά της Γης”
Εκπρόσωπος του νεοπικτοριαλιστικού ρεύματος, που τελευταία κάνει αισθητή την παρουσία του στην φωτογραφική τέχνη της Άπω Ανατολής, ο Yao Lu χρησιμοποιεί φόρμες της κινεζικής παραδοσιακής ζωγραφικής για να αποδώσει το πρόσωπο της σύγχρονης Κίνας. Σε μια χώρα που οι ξέφρενοι ρυθμοί ανάπτυξης την έχουν μετατρέψει σ’ ένα γιγαντιαίο εργοτάξιο, οι πανταχού παρόντες σκουπιδότοποι καλύπτονται με πράσινα δίχτυα.
Χρησιμοποιώντας με μαεστρία την τεχνική της οφθαλμαπάτης, ο Lu κατασκευάζει οπτικά τοπία σπάνιας αρμονίας που απηχούν ένα απόμακρο ονειρικό παρελθόν, παραπέμποντας διακριτικά, σε δεύτερη ανάγνωση, στη σύγχρονη τραυματική πραγματικότητα.
Yao Lu (Κίνα)
Διαβατάρικη Πηγή στην Αρχαία Αποβάθρα, Πεκίνο, Κίνα 2006. Από τη σειρά “Καινούργιο Βουνό και Νερό”.
Η Κίνα απασχολεί και τον νικητή του φετινού Βραβείου Nadav Kander, Ισραηλινό μεγαλωμένο στη Ν. Αφρική και με καριέρα στη Μεγάλη Βρετανία.
Το φωτογραφικό του δοκίμιο για τον Γιαγκτσέ, το ¨Μακρύ ποτάμι” των 6.500 χιλιομέτρων που διασχίζει την Κίνα από δύση σε ανατολή, αποτελεί μια μεταφορά για τις αλλαγές που προδιαγράφουν τη μοίρα του πλανήτη. Φωτογραφίζοντας τοπία και ανθρώπους από τις εκβολές ως τις πηγές του ποταμού, στις όχθες του οποίου ζει το 1/18 του πληθυσμού της Γης, ο Kander επιστράτευσε τη διαίσθησή του προσπαθώντας να μην επηρεαστεί από αυτό που ήδη ήξερε για τη χώρα.
Όπως λέει ο ίδιος “η Κίνα είναι ένα έθνος που δείχνει να αποκόβεται από τις ρίζες του, καταστρέφοντας το παρελθόν του στην προσπάθειά του να κινηθεί “προς τα μπρος” με ρυθμούς βίαιους και αφύσικους. Ένας λαός που πληγώνει τη χώρα του και μια χώρα που πληγώνει τον λαό της. Σε μήκος 600 χιλιομέτρων 3 εκατομμύρια άνθρωποι υποχρεώθηκαν να ξεσπιτωθούν και να μετακομίσουν αλλού. Στην Κίνα το τοπίο αλλάζει μέρα με τη μέρα, τόσο από οικονομική όσο και από φυσική άποψη. Αυτές είναι φωτογραφίες που δεν μπορούν ποτέ να ξανατραβηχτούν”.
Nadav Kander (Ισραήλ)
Λουόμενοι, Γιμπίν, Σιτσουάν, Κίνα 2007.
Από τη σειρά “Γιανγκτσέ, Το Μακρύ Ποτάμι”.
«Γη – Ίχνη»: εκατό έργα, 25 δημιουργοί από 19 χώρες
Έκτορας Δημησιάνος
Από τη σειρά "Πάρνηθα", 2009
Ενταγμένη στον κύκλο «Τα τέσσερα στοιχεία της φύσης και ο άνθρωπος», η έκθεση έχει ως πυρήνα της έργα των 12 φωτογράφων της τελικής φάσης του Βραβείου Pictet, Darren Almond (Μ. Βρετανία), Christopher Anderson (Καναδάς), Sammy Baloji (Δημοκρατία του Κονγκό), Edward Burtynsky (Καναδάς), Andreas Gursky (Γερμανία), Naoya Hatakeyama (Ιαπωνία), Nadav Kander (Ισραήλ), Ed Kashi (ΗΠΑ), Abbas Kowsari (Ιράν), Yao Lu (Κίνα), Edgar Martins (Πορτογαλία) και Chris Steele-Perkins (Βιρμανία). Ταυτόχρονα φιλοξενούνται έργα 13 ελλήνων και ξένων δημιουργών, των Antonio Biasiucci (Ιταλία), Elina Brotherus (Φιλανδία), Simon Burch (Ιρλανδία), Thibaut Cuisset (Γαλλία), Cédric Delsaux (Γαλλία), Romain Girtgen (Λουξεμβούργο), Lisa Nguyen (Βιετνάμ), Pétur Thomsen (Ισλανδία), Νίκου Δανιηλίδη, Έκτορα Δημησιάνου, Χάρη Κακαρούχα, Δημήτρη Κοιλαλού και Έφης Τσακρακλίδου, τα οποίοι επιχειρούν να “συνδιαλεχθούν» με τη θεματική του βραβείου Pictet. Εδώ ανακύπτουν κάποια προβλήματα δεοντολογίας, δεδομένου ότι, ανεξάρτητα από την ποιότητα των έργων της παραγωγής του Μουσείου Φωτογραφίας, με τον τρόπο που αυτά παρουσιάζονται και ελλείψει ευδιάκριτης σήμανσης, δεν είναι σαφές ποια αποτελούν επιλογή των κριτών του Βραβείου Pictet και ποια των επιμελητών Gabriel Bauret και Βαγγέλη Ιωακειμίδη.
Δημόσια έκκληση για κοινή δράση και συντονισμό των bloggers και των ενεργών πολιτών όπου με κάθε τρόπο (SMS, τηλέφωνα κλπ) να μεταδώσουν το ακόλουθο μήνυμα:
“Καλούμε όλους τους ενεργούς πολίτες και κάθε συλλογικότητα σε ανοιχτή δημόσια διαμαρτυρία την Παρασκευή 28Αυγούστου 2009, στις 7.00μμ στην Πλατεία Συντάγματος όπου: 1. Θα κατατεθούν στο προεδρείο της καμένα δέντρα στην Βουλή σαν απάντηση της φύσης και των ενεργών πολιτών στις πολιτικές που τα έκαψαν 2. Όλα τα καμένα τουλάχιστον των τελευταίων 10 ετών θα απαιτηθεί να κυρήσσονται αυτόματα αναδασωτέα στην πράξη και 3. Αν βρεθούν κτίσματα σε δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις να καταδικάζονται για κακουργήματα οι ιδιοκτήτες του κτίσματος, ο εργολάβος και οι υπεύθυνοι που έδωσαν άδειες ( Πολεοδομία, ΔΕΗ ) και να τους επιδικάζονται και τα έξοδα κατεδάφισης του.”
Δεν λούζεται κανείς δυο φορές στο ίδιο ποτάμι, γιατί, ήδη, στο βάθος του, το ανθρώπινο ον έχει τη μοίρα του νερού που κυλάει. Το νερό είναι στ’ αλήθεια το διαβατάρικο στοιχείο. Είναι η οντολογική μεταμόρφωση της ουσίας ανάμεσα στη φωτιά και τη γη. Το ον που έχει τη μοίρα του νερού είναι ένα ον σε ίλιγγο. Πεθαίνει κάθε λεπτό, κάτι από την ουσία του καταρρέει αδιάκοπα. Ο καθημερινός θάνατος δεν είναι το παρανάλωμα της φωτιάς που πεθαίνει τρυπώντας με τα βέλη της τον ουρανό: ο καθημερινός θάνατος είναι ο θάνατος του νερού. Το νερό κυλάει χωρίς σταματημό, το νερό πέφτει πάντα, το τέλος του έρχεται με ένα οριζόντιο θάνατο. Ο θάνατος του νερού είναι πιο ονειρικός από τον θάνατο της γης: ο πόνος του νερού είναι άπειρος.
Από τη ρημαγμένη από τη θεομηνία Νέα Ορλεάνη ως τις φτωχές αγροτικές κοινότητες του Πακιστάν, από τους πολικούς πάγους ως τις ευρωπαϊκές ακτές, υψώνεται μια κραυγή αγωνίας. Tο νερό, στοιχείο πρωταρχικό για την επιβίωση του πλανήτη, απειλείται και απειλεί. Τη διπλή αυτή απειλή καταγράφουν 18 κορυφαίοι φωτογράφοι από όλο τον κόσμο, που επιλέχτηκαν να πραγματευθούν τη θεματική του υγρού στοιχείου. Είναι οι φετινοί φιναλίστ του παγκόσμιου Βραβείου Pictet, μιας πρωτοβουλίας του ελβετικού τραπεζικού οργανισμού Pictet & Cie με τη συνεργασία των Financial Times. Στόχος του Βραβείου Pictet είναι να τεθεί η τέχνη στην υπηρεσία των κοινωνικών και περιβαλλοντικών αναγκών που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα στις αρχές του 21ου αιώνα. Φέτος το θέμα ήταν το Νερό. Το αποτέλεσμα είναι ένα πανόραμα από εικόνες εντυπωσιακής δύναμης, που ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο. Ανάμεσά τους, ξεχωρίζουν η σπαρακτική τοπιογραφία - χρονικό της ερημοποίησης των κινεζικών εδαφών του Benoit Aquin, οι απόκοσμες εικόνες του Edward Burtynsky από τα καναδέζικα πετρελαϊκά πεδία, η εφιαλτική ομορφιά των πλημμυρισμένων παράκτιων ευρωπαϊκών αστικών τοπίων από τον Carl De Keyzer, η ελεγεία του χαμένου παραδείσου του Μπανγκλαντές από τον Munem Wasif, τα δρώντα γλυπτά του Roman Signer, η συνομιλία του νερού με το ανθρώπινο βλέμμα από την Susan Derges, η μοίρα των αρκτικών πάγων από τη ματιά του ακτιβιστή Sebastian Copeland, το καταστροφικό ξύπνημα του κυκλώνα Κατρίνα από τον φακό του Robert Polidori, η ιερή διάσταση του νερού από τον Christian Cravo.
Οι κλιματικές αλλαγές, η κρίση των οικοσυστημάτων, η κατασπατάληση των ενεργειακών πηγών, ανοίγουν μια ζοφερή προοπτική για τον κόσμο μας: οι μελλοντολόγοι προειδοποιούν ότι η εποχή μας θα σημαδευτεί από μείζονες συγκρούσεις, σε πλανητική κλίμακα, για τον έλεγχο και τη νομή των υδάτινων πόρων. Το νερό θα γίνει η κύρια αιτία πολέμου, ενός πολέμου ολοκληρωτικού και ανελέητου.
Με κοινή αναφορά το υδάτινο στοιχείο, οι 18 κορυφαίοι φωτογράφοι από όλο τον κόσμο, που επιλέχτηκαν στην τελική φάση του βραβείου Pictet, φιλοτεχνούν ένα πανόραμα της σύγχρονης φωτογραφικής δημιουργίας. Μια πληθώρα οπτικών και τεχνοτροπιών, υψηλής στάθμης φωτοδημοσιογραφικές προσεγγίσεις αλλά και εικαστικές συνθέσεις ή εννοιακές διαπραγματεύσεις, διαλέγονται και συγκλίνουν για να μας μεταδώσουν ένα μήνυμα ζωτικής σημασίας: οι τύχες της ανθρωπότητας συνδέονται άρρηκτα με τη μοίρα του νερού.
Στις 30 Οκτωβρίου, στην τελετή απονομής στο Palais de Tokyo στο Παρίσι, ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης τέως Γ. Γ. του ΟΗΕ Κόφι Ανάν, δήλωσε: «Ελπίδα μου είναι ότι το Βραβείο Pictet θα βοηθήσει να κατανοήσουμε βαθύτερα τις αλλαγές που συντελούνται στον πλανήτη μας και να αναλάβουμε προληπτική δράση. Κάθε καλλιτέχνης πραγματεύτηκε τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε με τον δικό του, προσωπικό τρόπο. Το αποτέλεσμα είναι μια σειρά από εικόνες εντυπωσιακής δύναμης, που επιζητούν να μας φέρουν πρόσωπο με πρόσωπο με την κλίμακα της απειλής και να εμπνεύσει κυβερνήσεις, επιχειρήσεις –και όλους εμάς σαν άτομα–, να ανταποκριθούμε στην πρόκληση και να στηρίξουμε την αλλαγή προς την κατεύθυνση ενός βιώσιμου κόσμου».
Αφιερωμένο στη φωτογραφία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, το Βραβείο Pictet θεσπίστηκε τον Απρίλιο του 2008 από τον ελβετικό τραπεζικό οργανισμό Pictet & Cie με τη συνεργασία των Financial Times. Το θέμα για το 2008 ήταν το Νερό. 49 ειδικοί της φωτογραφίας από τις έξι ηπείρους (διευθυντές μουσείων και γκαλερί, επιμελητές, τεχνοκριτικοί, δημοσιογράφοι) πρότειναν 200 φωτογράφους. Η κριτική επιτροπή, στην οποία συγκαταλέγονται προσωπικότητες όπως ο σκηνοθέτης Abbas Kiarostami, ο υπεύθυνος φωτογραφίας του οίκου Sotheby’s, Francis Hodgson, ο συγγραφέας-κριτικός Regis Durand και ο περιβαλλοντολόγος φωτογράφος Richard Misrach, επέλεξε για τη συμμετοχή στην τελική φάση 18 από αυτούς. Το βραβείο, ύψους 100.000 ελβετικών φράγκων (περίπου 66.000 ευρώ), δόθηκε φέτος στον Καναδό Benoit Aquin για τη φωτογραφική του σειρά The Chinese Dust Bowl που πραγματεύεται το φαινόμενο της ερημοποίησης στην Κίνα. Για το 2009, το θέμα που έχει επιλεγεί είναι η Γη.
Από τις αρχές Δεκεμβρίου οι εικόνες αυτές θα ταξιδέψουν στην Ελλάδα. Μετά το Palais de Tokyo στο Παρίσι και το International Financial Center του Ντουμπάι, επόμενος σταθμός της διεθνούς περιοδείας της έκθεσης με έργα των φωτογράφων του βραβείου Pictet είναι το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, όπου θα φιλοξενηθεί ως τον Μάρτιο του 2009.
Οι οικολογικές ανησυχίες ενός αντισυμβατικού φυσιολάτρη και ο σχολιασμός μιας συχνά σουρεαλιστικής πραγματικότητας
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΙΔΗΣ
Ν. Σ. Μάργαρη, Οδοιπορικό στο ελληνικό περιβάλλον. Οικολογικά ταξίδια και ιστορίες στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, πρόλογος Γιώργος Γραμματικάκης, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2001.
Ας υπενθυμίσουμε στους νεότερους κάποια αυτονόητα: πράσινο οφείλει ως γνωστόν να είναι το περιβάλλον, πράσινοι και αυτοί που πασχίζουν για την προστασία του, ήγουν οι περιβαλλοντολόγοι - οικολόγοι, και εδώ θα μιλήσουμε για το βιβλίο ενός από αυτούς. Ωστόσο, ο συγγραφέας του, ο Νίκος Μάργαρης, μάλλον δεν αποτελεί τυπικό δείγμα του σιναφιού, μια και για κάποιους συναδέλφους του, οι απόψεις του, επιστημονικές και μη, τον καθιστούν «κόκκινο πανί». Βεβαίως, σε αυτή την ιστορία έχει βάλει και αυτός το χεράκι του. Θα δούμε το πώς και το γιατί. Στην πλούσια βιοποικιλότητα της ελληνικής οικολογίας ο Ν. Μάργαρης αποτελεί είδος μάλλον αυτοφυές. Διόλου εναλλακτικός και σε καμιά περίπτωση politically correct, πασχίζει να κάνει το άγριο ήμερο και όχι το αντίθετο. Πρωτίστως είναι καλλιεργητής. Μεταξύ άλλων έχει ασχοληθεί με καλλιέργειες ρίγανης, ενώ, ευκαιρίας δοθείσης, δεν διστάζει να σπείρει και κάποια ζιζάνια. Οικολογία γι' αυτόν σημαίνει πεδίο, με όλες τις δυνατές συμπαραδηλώσεις (χωράφι, ερευνητικό πεδίο, πεδίο σύγκρουσης). Ως συγγραφέας βιβλίων που απευθύνονται σε ένα ευρύ κοινό του αρέσει να εμφανίζεται ως οδοιπόρος, μηχανοκίνητος περιηγητής που οργώνει τον τόπο και καταγράφει το τοπίο από τη στεριανή Ελλάδα και τα νησιά ως τα μικρασιατικά παράλια. Γι' αυτόν η ιστορικότητα του τοπίου θεωρείται σημείο αφετηριακό. Η φύση δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς ιστορία και η ιστορία της φύσης δεν μπορεί παρά να είναι ανθρώπινη, πράγματα βέβηλα και διόλου «φυσικά» για πολλούς. Προσπαθώντας να σκεφτεί το περιβαλλοντικό μας πρόβλημα, δηλαδή να ξεχερσώσει το επιστημονικό του χωράφι, επιχειρηματολογεί νηφάλια, επιστρατεύοντας συνήθως πλήθος στοιχείων από το εμπειρικό πεδίο. Οταν όμως έρθει η ώρα να παρέμβει δημόσια, επιλέγει ένα λόγο άμεσο στην προφορικότητά του και δεν διστάζει να μετέλθει το σκώμμα και την ειρωνεία, τον σαρκασμό και τον αυτοσαρκασμό, την πρόκληση που φτάνει κάποτε στα όρια της παραδοξολογίας. Μόνιμος στόχος του η ανέξοδη καταστροφολογία και οι υστερικές αντιδράσεις των οικολογούντων. Ως άλλος Διογένης αναζητεί επίμονα έναν «κοινό νου», που ούτε προφανής είναι ούτε και κοινότοπος. Θυμόσοφος, εκλεκτικός επίγονος του Καραβίδα (προτού αυτός γίνει μπαϊράκι στα χέρια νεοκοινοτιστών ιδεολόγων), «μπρούτος» καμιά φορά στον αντιδιανοουμενισμό του, βγαίνει στην αγορά χωρίς να πολυδίνει σημασία στους κανόνες ενός τρέχοντος καθωσπρεπισμού. Πολυπράγμων, συνδυάζει την πανεπιστημιακή διδασκαλία και έρευνα με τη συστηματική παρουσία στα ΜΜΕ της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης («Το Βήμα», «Οικονομικός Ταχυδρόμος», «Τα Νέα», «4 Τροχοί», ΕΤ3, «Αγγελιοφόρος Θεσσαλονίκης», «National Geographic» και «Traveler» - στα δύο τελευταία παραμένει ως σήμερα διευθυντής).
Ανθρωπος παθιασμένος, ο Μάργαρης είναι επόμενο να εμπνέει πάθη και να προκαλεί αντιπάθειες. Μερικές φορές οι θέσεις του ελέγχονται ως αμφιλεγόμενες ή υπερβολικές. Η συνηγορία του, λόγου χάρη, υπέρ του φαραωνικού «πρότζεκτ» για την εκτροπή του Αχελώου τον έκανε εύκολο στόχο. Οι κακές γλώσσες λένε ότι έφτασε κάποτε σε σημείο να προτείνει την εισαγωγή λύκων από την Αλβανία για να αντιμετωπιστεί ο υπερπληθυσμός των γιδιών που λυμαίνονται την ελληνική χλωρίδα (ένα από τα προσφιλέστερα θέματά του) ή ακόμη ότι συζητούσε σοβαρά το ενδεχόμενο εξαγωγής πλεονασματικών υπερήλικων γαϊδουριών της Μυτιλήνης για να γίνουν τουριστικές ατραξιόν σε ξενοδοχειακές μονάδες της Κρήτης. Ακόμη χειρότερα, βρίσκει του γούστου του τις πλαστικές σακούλες και καρέκλες, το τσιμέντο, το κάψιμο των πευκώνων, τα μεταλλαγμένα οπωροκηπευτικά, τα ψάρια των ιχθυοτροφείων και τις κότες των πτηνοτροφείων - υπό προϋποθέσεις βέβαια. Σε μια συγκυρία όπου για πολλούς καλόπιστους και οικολογικά ευαίσθητους συμπολίτες μας το περιβαλλοντικό ιδεώδες παραπέμπει συνειρμικά σε ταπετσαρίες με ελβετικά τοπία ή σε βαθύσκιους βαγκνερικούς δρυμούς της Μεσευρώπης, αυτός επιμένει να μιλάει για πουρνάρια και ασφάκες, σχοίνα και γαϊδουράγκαθα, υπενθυμίζοντάς μας ότι ο ελαιώνας, παιδί της φύσης και του πολύχρονου ανθρώπινου μόχθου, είναι το κατ' εξοχήν ελληνικό δάσος. Αξίζει ακόμη να ειπωθεί ότι ακόμη και στα πιο πολεμικά γραφτά του Μάργαρη υποφώσκει ένας σχεδόν απωθημένος ρομαντισμός, όπως προδίδει η τρυφερή - θα έλεγα - σχέση του με τη λαογραφία του Δημήτρη Λουκάτου ή οι μνείες σε κάποιους παλαιότερους δασκάλους (βλέπε για παράδειγμα το κείμενό του με τον αφοπλιστικό τίτλο «Ημαρτον Κορδάτε»).
Ενα από τα πολλά πάθη του Ν. Μάργαρη είναι το να αφηγείται ιστορίες, όπως αυτές που φιλοξενούνται στο Οδοιπορικό του. Πρωτοδημοσιευμένες σε εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία, χρησιμοποιήθηκαν ως «πρώτη ύλη», ξαναδουλεύτηκαν από την αρχή και «χτίστηκαν» πάνω σε καινούργια δομή, όπως μας πληροφορεί ο ίδιος στο εισαγωγικό του σημείωμα. Στον πρόλογο, ο αστροφυσικός Γιώργος Γραμματικάκης σχολιάζει καίρια κάποιες πτυχές του βιβλίου και της προσωπικότητας του συγγραφέα, και μάλιστα χωρίς να μασά τα λόγια του - πράγμα μάλλον σπάνιο για τα εκδοτικά μας ήθη.
Ας ακούσουμε λοιπόν τις ιστορίες του Νίκου Μάργαρη για τον Πιπιστρέλο, τη νανονυχτερίδα που βρήκε καταφύγιο στα φράγματα της ΔΕΗ και συνεχίζει να αντιστέκεται στις κάμερες, ας δρέψουμε χωρίς ενοχές τα «Ανθη του τσιμέντου», ας γνωριστούμε με την κυρία «Ινουλα: Ανθρωπόφυτο, ασφαλτόφυτο μπαζόφυτο» και ας πούμε «Ναι στην προίκα», ας του επιτρέψουμε να φρονεί ότι «Η Αφροδίτη είναι καλά στο Λούβρο!», ας παραδεχτούμε ότι «Ο γιαλός είναι στραβός» και ότι «Από ποντίκια πάμε καλά», ας αναρωτηθούμε μαζί του για το «Αν τα φύλλα κοιμούνται» και για το αν «Διαφέρουν τα αρνιά από τις κότες». Τέλος ας αποφύγουμε τις «Συγκρούσεις στη Συγγρού», «Χορεύοντας με ένα MAZDA», ενώ εκείνος θα μένει «Ατιμασμένος κι ευχαριστημένος» στον επαρχιακό δρόμο Ορεστιάδας - Αλεξανδρούπολης.
Ο κ. Δημήτρης Κοσμίδης είναι [ήταν] υπεύθυνος εκδόσεων στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Το ΒΗΜΑ, 03/03/2002 , Σελ.: S20 Κωδικός άρθρου: B13506S201 ID: 243715
.jpeg)
